BADANIA I ROZWÓJ

Nauka + biznes = innowacja

W Polsce tylko 30 proc. przedsiębiorstw inwestuje w badania i rozwój. A w rankingu 1000 europejskich firm, które najwięcej wydają na innowacje (EU Industrial R&D Investment Scoreboard), znajdują się jedynie cztery polskie podmioty. Dane te pokazują, że nad Wisłą biznes i nauka ciągle znajdują się na przeciwległych brzegach. Mostem, który je połączy, mogą się okazać programy uruchamiane w nowej perspektywie unijnej.

Gospodarka, będąca częścią życia społecznego, podlega podobnym procesom i mechanizmom, jak inne jego obszary. Bywa tak samo wrażliwa na pewne społeczne wyobrażenia, stereotypy i mity. Do takich należy zapewne pojmowanie nauki i biznesu jako pojęć z dwóch różnych porządków. W intuicyjnym rozumieniu biznes i nauka lokują się na przeciwległych biegunach.

Tymczasem nie brakuje dowodów na to, że biznes – ten najbardziej innowacyjny – bez nauki byłby jak pojazd bez paliwa. Ciekawym przypadkiem z naszego podwórka jest działająca na rynku meblarskim Grupa Vox, która kilka lat temu kupiła Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej, jedną z najlepszych polskich uczelni prywatnych. Wydawałoby się, że produkcja mebli i psychologia nie mają związków, a jednak. „– Tam poznałem psychologów zajmujących się rozwojem dziecka. (…) Nie zdawałem sobie sprawy, jaką przewagę daje zrozumienie (psychologii) klienta. A gdy uda się zrozumieć go lepiej niż konkurenci, przewaga rośnie. To ważniejsze niż technologia. Bez tego byłbym dziś tylko jedną z tysiąca fabryk mebli” – opowiada Piotr Voelkel, właściciel firmy (cyt. za „Zawód: zwycięzca”,Vadim Makarenko, wyd. Agora SA, Warszawa 2013, s. 122-123). Dzięki wiedzy naukowej i badaniom przedsiębiorstwo opracowało rozwiązania uwzględniające wymagania rozwojowe dzieci, a tym samym stworzyło produkt bardziej innowacyjny i w efekcie konkurencyjny.

Współpraca w nowej perspektywie

Wkrótce przedsiębiorcy i naukowcy będą mieli sporo okazji, by osobiście przekonać się, jak wiele mogą dla siebie nawzajem zrobić. W rozpoczynającej się nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej, obejmującej lata 2014-2020, priorytetem jest wsparcie sektora gospodarki z nauką, a w konsekwencji wzrost innowacyjności i konkurencyjności tego sektora. Nowością w porównaniu z poprzednią perspektywą jest kierowanie unijnych środków na obszary priorytetowe z punktu widzenia rozwoju danego kraju i regionów, tzw. inteligentne specjalizacje, co między innymi przyczyni się do wzmocnienia jakości i przydatności badań. Bruksela stawia na tzw. innowacyjny rozwój, którego filarem mają być innowacje, nowe technologie i projekty dotyczące odnawialnych źródeł energii. W każdym z tych obszarów niezbędne jest współdziałanie uczelni, laboratoriów czy ośrodków badawczych, z podmiotami gospodarczymi, zarówno firmami, jak i instytucjami finansowymi. Tylko w ten sposób, poprzez podejmowanie wspólnych działań, wyniki badań naukowych mogą być zastosowane w przemyśle.

W Polsce najważniejszym instrumentem wspierającym realizację projektów naukowych o potencjale rynkowym i inwestycje firm w działalność innowacyjną będzie Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (PO IR). To spadkobierca dobrze znanego przedsiębiorcom, ale także naukowcom, Programu Innowacyjna Gospodarka, realizowanego w latach 2007-2013. Oba programy różni nie tylko nazwa, zmienią się też narzędzia. Innowacyjna Gospodarka w znacznej mierze finansowała inwestycje infrastrukturalne, natomiast w Programie Inteligentny Rozwój główny nacisk kładzie się na zwiększenie współpracy między sektorem nauki a przedsiębiorstwami. Budżet PO IR, wynoszący ponad 10 mld euro, zostanie ukierunkowany na finansowanie tych projektów badawczych i rozwojowych, które mają największy potencjał na komercjalizację.

Bruksela stawia na tzw. innowacyjny rozwój, którego filarem mają być innowacje, nowe technologie i projekty dotyczące odnawialnych źródeł energii

PO IR ma umożliwić skuteczne przekształcanie pomysłów w niespotykane dotąd rozwiązania, technologie, produkty czy usługi. Fundusze na wspomniane działania zapewnią również programy regionalne.

Prace nad uruchomieniem Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2014+ są już zaawansowane. W ubiegłym roku Zarząd Województwa umożliwił składanie propozycji projektów strategicznych dla rozwoju regionu. Spośród zgłoszonych pomysłów co najmniej kilka dotyczy działań w obszarze B+R. Propozycje te są obecnie analizowane. Prawdopodobnie część z tych przedsięwzięć uzyska dofinansowanie z WRPO 2014+, natomiast inne będą mieć szansę na uzyskanie wsparcia z poziomu krajowego. Jednym z przykładów projektu, który umiejętnie łączy potencjał naukowy i gospodarczy, jest Ośrodek Radioterapii Protonowej, planowany na terenie Kampusu Morasko. To wspólna inicjatywa poznańskich uczelni, placówek zdrowia i samorządu. Innowacyjny charakter projektu i duże, ponadregionalne znaczenie powodują, że ma on szansę na uzyskanie wsparcia z unijnych funduszy na poziomie krajowym.