Na rzecz czystej energii

W tym roku zostanie ogłoszonych kilka konkursów w ramach III osi priorytetowej Czysta energia RPO WP. Przeznaczono na nie łącznie 525 mln zł. Dzięki tym środkom ruszą inwestycje związane m.in. z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii (OZE), ograniczeniem emisji oraz modernizacją energetyczną budynków.

Istotne warunki w zakresie rozwoju OZE wprowadził „Wojewódzki Program Rozwoju Odnawialnych Źródeł Energii dla Województwa Podkarpackiego”. Znajduje się w nim wskazanie (poparte uchwałą Sejmiku Województwa Podkarpackiego z 24 lutego 2014 r.), by rozwój OZE odbywał się w wariancie II. Zakłada on m.in., że energetyka wodna będzie rozwijała się poza obszarami z chronionym krajobrazem oraz obszarami siedliskowymi Natura 2000. Rozwój energetyki będzie oparty na małych elektrowniach wodnych wykorzystujących istniejące spiętrzenia. Energetyka wiatrowa z kolei może się rozwijać tylko na terenach, na których występuje niskie ryzyko wystąpienia konfliktów społeczno-środowiskowych – pod uwagę należy brać takie miejsca, gdzie odległość instalowanych turbin wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej, miejsc pobytu ludzi i zwierząt gospodarskich wynosi ponad 2 km. W ten sposób ograniczono obszary pod lokalizację farm wiatrowych. Program nie jest wprawdzie aktem prawa miejscowego, ale z uwagi na jego status i charakter powinien być brany pod uwagę w prowadzonych postępowaniach administracyjnych dotyczących inwestycji.

Wsparcie na rozwój OZE i obniżenie emisji

Działania zaplanowane w trzeciej osi priorytetowej służą zwiększaniu jakości życia i bezpieczeństwa energetycznego w województwie podkarpackim. Ich szczegółowe cele koncentrują się na wzroście produkcji energii z OZE, zwiększeniu efektywności energetycznej budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej oraz poprawie jakości powietrza w ośrodkach miejskich województwa.

undusze Europejskie przeznaczone na finansowanie poszczególnych działań trzeciej osi priorytetowej RPO WP 2014-2020

Działanie 3.1 Rozwój OZE

Inwestycje realizowane w ramach działania 3.1 Rozwój OZE przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa i niezależności energetycznej województwa podkarpackiego, a udział OZE w ogólnej wielkości wytworzonej energii dzięki nim ma się zbliżyć do 15%. Projekty mogą polegać na pracach budowlanych oraz zakupie wyposażenia instalacji do wytwarzania energii przy wykorzystaniu wody, wiatru, słońca, geotermii (w tym energii hydrotermalnej), biogazu i biomasy. Środki można również przeznaczyć na wydatki związane z podłączeniem ww. instalacji do sieci elektroenergetycznych lub ciepłowniczych.

Limity mocy dla wspieranych inwestycji

Inwestycje mogą być realizowane w formie „projektów parasolowych”. W tego typu przedsięwzięciach beneficjent (wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego, ich związki lub stowarzyszenia) przygotowuje, zleca i koordynuje wykonanie mikroinstalacji OZE, z których będą korzystać gospodarstwa domowe z terenu danej gminy.

Działanie wspiera także prace budowlane oraz zakup wyposażenia instalacji wytwarzania energii w procesach wysokosprawnej kogeneracji ze źródeł odnawialnych. Dofinansowanie otrzymają inwestycje o mocy zainstalowanej energii elektrycznej do 1 MW. Wsparciem można objąć prace związane z podłączeniem ww. instalacji do sieci elektroenergetycznych lub ciepłowniczych. Działanie wspiera wreszcie roboty budowlane oraz wyposażenie dotyczące budowy, rozbudowy, przebudowy sieci ciepłowniczych, które służą dystrybucji ciepła wytwarzanego wyłącznie z OZE (z wyłączeniem sieci ciepłowniczych z Rzeszowskiego Obszaru Funkcjonalnego). O wsparcie mogą starać się:

  • jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia
  • podmioty, w których większość udziałów lub akcji posiadają JST lub ich związki i stowarzyszenia
  • jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną
  • przedsiębiorstwa
  • spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS
  • szkoły wyższe
  • organizacje pozarządowe
  • podmioty prowadzące działalność leczniczą
  • porozumienia podmiotów wyżej wymienionych, reprezentowane przez lidera.

W IV kwartale tego roku przewiduje się ogłoszenie naboru wniosków w tym działaniu z alokacją 150 mln zł. Kwota ta obejmuje pulę 25 mln zł przeznaczoną dla beneficjentów z Miejskich Obszarów Funkcjonalnych. Osobny konkurs na „projekty parasolowe” (w zakresie wytwarzania energii z OZE) z alokacją w wysokości 70 mln zł również ma być ogłoszony w IV kwartale.

Działanie  3.2 Modernizacja energetyczna budynków

Dofinansowaniu podlegają projekty dotyczące głębokiej modernizacji energetycznej obiektów (może to być np. termomodernizacja albo termomodernizacja połączona z wymianą źródeł ciepła lub likwidacją kotła i przyłączeniem do sieci ciepłowniczej).

– Już na etapie przygotowania wniosku i studium wykonalności projektu należy przeprowadzić audyt energetyczny budynku – mówi Marek Zdunek z Podkarpackiej Agencji Energii. Przygotowanie audytu może zostać zaliczone do kosztów kwalifikowanych. Działanie wymaga, by realizacja projektu skutkowała zmniejszeniem zapotrzebowania na energię o co najmniej 25%. Warunek ten dotyczy odrębnie każdego budynku objętego projektem.

Nabory będą prowadzone odrębnie dla dwóch typów projektów: Typ 1 „Głęboka modernizacja energetyczna budynków użyteczności publicznej” i Typ 2 „Głęboka modernizacja energetyczna wielorodzinnych budynków mieszkalnych”. O wsparcie mogą starać się:

  • jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia
  • podmioty, w których większość udziałów lub akcji posiadają JST bądź ich związki i stowarzyszenia
  • jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowość prawną
  • spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS
  • organizacje pozarządowe
  • podmioty wykonujące działalność leczniczą
  • porozumienia podmiotów wyżej wymienionych, reprezentowane przez lidera.

W ramach RPO WP 2014-2020 nie przewiduje się wsparcia w zakresie projektów dotyczących wielorodzinnych budynków mieszkalnych, realizowanych przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe z Rzeszowskiego Obszaru Funkcjonalnego oraz miast subregionalnych: Krosno, Mielec, Przemyśl, Stalowa Wola, Tarnobrzeg (mogą one korzystać z PO IiŚ 2014-2020).

Od 30 czerwca będzie można składać wnioski na projekty związane z głęboką modernizacją energetyczną wielorodzinnych budynków mieszkalnych wraz z wymianą oświetlenia tych obiektów na energooszczędne. Alokacja ma wynieść 198 mln zł.

Działanie  3.3 Poprawa jakości powietrza

– W Polsce głównym źródłem przekroczeń norm jakości powietrza w ośrodkach miejskich jest niska emisja. Dzięki negocjacjom z Komisją Europejską udało się nam wprowadzić instrumenty wspierające np. wymianę starych, nieefektywnych źródeł ciepła w domach mieszkalnych na spełniające najsurowsze normy europejskie – mówi Andrzej Kulig, dyrektor Departamentu Ochrony Środowiska w UMWP.

Ten instrument obejmuje dwa poddziałania:

3.3.1 Realizacja planów niskoemisyjnych, na które składa się kilka typów projektów, służących wdrażaniu gminnych planów gospodarki niskoemisyjnej (PGN). Ich celem jest wsparcie realizacji pakietu klimatyczno-energetycznego 2020. Są to:

  • Typ 1 „Budowa, rozbudowa, przebudowa: sieci, przyłączy ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych”
  • Typ 2 „Budowa, rozbudowa, przebudowa przyłączy ciepłowniczych do budynków, węzłów cieplnych oraz instalacji odbiorczych (wewnętrznych instalacji CO i CWU). Ten typ projektu będzie realizowany w formie „projektów parasolowych”.
  • Typ 3 „Roboty budowlane lub wyposażenie w zakresie wymiany dotychczasowych źródeł ciepła (pieców, kotłów na paliwa stałe, na kotły gazowe lub kotły na biomasę)”. Ten typ projektu będzie realizowany w formie „projektów parasolowych”.
  • Typ 4 „Modernizacja systemów oświetlenia finansowanych ze środków jednostek samorządu terytorialnego”
  • Typ 5 „Budowa lub modernizacja budynków użyteczności publicznej, które będą spełniać standardy budownictwa pasywnego”.

Beneficjentami mogą być podmioty wymienione w opisie poszczególnych typów projektów (SzOOP, pkt. 10, s. 102). Partnerem „projektu parasolowego” mogą być pozostałe podmioty uprawnione do ubiegania się o dofinansowanie w niniejszym poddziałaniu.

3.3.2 Redukcja emisji – nakierowane na poprawę jakości powietrza w miastach. Projekty będą polegały na wymianie dotychczasowych źródeł ciepła (pieców, kotłów na paliwa stałe, na kotły na paliwa stałe inne niż biomasa). Nowe urządzenia do ogrzewania powinny spełniać obowiązujące od końca 2020 r. minimalne poziomy efektywności energetycznej i normy emisji zanieczyszczeń. Przedsięwzięcia te będą realizowane w formie „projektów parasolowych”. O wsparcie mogą starać się jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia, a partnerem „projektu parasolowego” mogą być:

  • podmioty, w których większość udziałów lub akcji posiadają jednostki samorządu terytorialnego bądź ich związki i stowarzyszenia
  • jednostki sektora finansów publicznych, posiadające osobowość prawną
  • organizacje pozarządowe
  • spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS.

Przewidywany termin ogłoszenia  naboru na modernizację publicznych systemów oświetlenia, a także na budowę, rozbudowę i przebudowę sieci, przyłączy ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych to III- IV kwartał tego roku. Zakładana alokacja wynosi 107 mln zł.

Jerzy Gontarz

element_paginy_mzobacz więcej: Słowniczek pojęć

Kogeneracja – równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej lub mechanicznej (także trigeneracja) w trakcie tego samego procesu technologicznego (ustawa Prawo energetyczne Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348).

Sieć ciepłownicza – połączone ze sobą urządzenia lub instalacje, służące do przesyłania i dystrybucji ciepła ze źródeł ciepła do węzłów cieplnych.

Przyłącze – odcinek sieci ciepłowniczej doprowadzający ciepło wyłącznie do jednego węzła cieplnego albo odcinek zewnętrznych instalacji odbiorczych za grupowym węzłem cieplnym lub źródłem ciepła, łączący te instalacje z instalacjami odbiorczymi w obiektach.

Węzeł cieplny – połączone ze sobą urządzenia lub instalacje służące do zmiany rodzaju lub parametrów nośnika ciepła dostarczonego z przyłącza oraz regulacji ilości ciepła dostarczanego do instalacji odbiorczych, w tym grupowy węzeł cieplny.

Dom/budynek pasywny – zapotrzebowanie na energię w takich obiektach jest ośmiokrotnie mniejsze niż w tradycyjnych budynkach wznoszonych – wynosi poniżej 15 kWh/m² w ciągu roku natomiast w zwykłych domach może osiągać w ciągu roku nawet 120 kWh/m². Nie stosuje się w nich tradycyjnego systemu grzewczego.