Przesiądź się na autobus

Za sprawą wielomilionowych inwestycji, współfinansowanych z Funduszy Europejskich, po Rzeszowie, Mielcu, Stalowej Woli, Przemyślu, Sanoku i okolicznych miejscowościach kursować będą nowoczesne, niskoemisyjne autobusy. A w nich pasażerowie – chętniej i liczniej niż dotąd.

Zanieczyszczone powietrze oraz poranne i popołudniowe godziny szczytu to zmora polskich miast. Remedium na te miejskie bolączki może być zrównoważony transport miejski. Dzięki unijnym dotacjom polskie miasta mogą szerzej wprowadzać proekologiczne rozwiązania transportowe.

Podkarpackie w zielonym autobusie

To, co do niedawna było znakiem szczególnym wielkich aglomeracji – spaliny, zatłoczone ulice, hałas – teraz trapi także mniejsze miejscowości. Polska jest krajem kierowców. W 2015 r. – jak podaje Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – liczba samochodów przekroczyła 20 mln, a na 1000 mieszkańców przypadało 550 aut. I nie są to głównie auta prosto z salonu, bo średni wiek samochodów osobowych w Polsce jest wyższy niż średnia unijna. To wszystko bardzo negatywnie oddziałuje na środowisko naturalne. Polacy kupują samochody nie po to, by trzymać je w garażu, ale by jeździć. Do pracy, do szkoły, na zakupy, po mieście. Dlatego też systematycznie wzrasta wskaźnik przejazdów samochodami osobowymi – o ponad 50% na osobę w porównaniu do poprzedniej dekady. Jak podają autorzy Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju: „ma na to wpływ postępująca suburbanizacja dużych ośrodków miejskich, w których problemy transportowe stanowią jedną z barier rozwojowych i ograniczają zasięg rynków pracy oraz zaspokajanie potrzeb miejskiego rynku pracy przez mieszkańców z obszarów wiejskich. Sytuacja ta wynika częściowo z nieoptymalnego sposobu funkcjonowania systemów transportu zbiorowego w miastach oraz niedostatecznej jego dostępności dla mieszkańców obszarów funkcjonalnych tych miast (głównie obszary miejsko-wiejskie i wiejskie). Spowodowane to jest brakiem zintegrowanej przestrzennie i funkcjonalnie oferty transportu publicznego (w miastach, a także poza miastami)”.

Przestarzały tabor emitujący zanieczyszczenia, źle skomunikowane z miastami mniejsze ośrodki i obszary wiejskie, brak ścieżek rowerowych, zdewastowane wiaty i przystanki, niewystarczająca informacja dla pasażerów – wszystko to złożyło się na transportowe preferencje Polaków. Wolimy stać w korkach we własnych autach niż w tłoku podróżować autobusem czy tramwajem. Na szczęście w ostatnich latach coraz wyraźniej widać zmianę optyki – samorządy inwestują w zbiorowy transport i infrastrukturę, by uczynić z niego atrakcyjną i preferowaną alternatywę komunikacyjną. Te inwestycje w dużej mierze są możliwe dzięki środkom unijnym.

Zero tolerancji dla smogu

Unia Europejska od lat stawia na zrównoważony transport miejski, czyli taki, który nie generuje zanieczyszczeń, hałasu i jest energooszczędny. Strategie niskoemisyjne wspierane są również na poziomie regionalnym – u nas takim instrumentem wdrażania proekologicznych rozwiązań jest m.in. Regionalny Program Operacyjny Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020. Cele te uwzględnia V oś priorytetowa „Infrastruktura komunikacyjna”, w tym działanie 5.4 Niskoemisyjny transport miejski. Głównym efektem ma być ograniczenie emisji zanieczyszczeń poprzez wielorakie działania inwestycyjne. – Samorządy otrzymują wsparcie na szerokie spektrum działań, takie jak zakup taboru nisko- lub zeroemisyjnego oraz poprawę infrastruktury transportowej na terenie miast i ich obszarów funkcjonalnych poprzez inwestycje w zatoki autobusowe i wiaty przystankowe, miejsca parkingowe przy węzłach przesiadkowych, skrzyżowania i pętle autobusowe, rozszerzenie oferty (np. uruchomienie nowych linii, wydłużenie istniejących, dopasowanie rozkładu jazdy do potrzeb mieszkańców itp.), montaż biletomatów, systemów biletu elektronicznego, dynamicznej informacji pasażerskiej i monitoringu wizyjnego, zakup autobusów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Inwestycje te spowodują, że publiczny transport miejski stanie się atrakcyjniejszy, bezpieczniejszy i bardziej dostępny dla szerszego grona podróżnych mówi Dorota Przypek-Ochab z Departamentu Wdrażania Projektów Infrastrukturalnych RPO w UMWP.

Ten wysiłek inwestycyjny powinien zmienić oblicze transportowe miast Podkarpacia i ich obszarów funkcjonalnych, czyli sąsiedzkich miejscowości, przez które przebiegają lub zaczną przebiegać regularne linie komunikacji miejskiej.

Na dobrej drodze 

Zielony transport przy udziale dotacji unijnych rozwijany będzie w całym regionie. W ramach RPO WP wsparto 6 przedsięwzięć subregionalnych poprawiających jakość transportu miejskiego.

 

Inwestycje realizowane w ramach działania 5.4 Niskoemisyjny transport miejski: • Mobilny MOF Stalowej Woli • Rozwój transportu niskoemisyjnego na obszarze Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Krosno • Wdrożenie zintegrowanego systemu ograniczenia niskiej emisji w ramach systemu transportu w MOF Sanok-Lesko • Ograniczenie niskiej emisji w Dębicko-Ropczyckim Obszarze Funkcjonalnym poprzez zakup nowoczesnych autobusów oraz poprawę infrastruktury drogowej związanej z obsługą transportu drogowego • Poprawa jakości funkcjonowania systemu transportu publicznego dla MOF Mielec • Rozbudowa i integracja systemu komunikacji publicznej na terenie MOF Przemyśl.

 

60-tysięczny Mielec promuje się hasłem „tu rozwijają się skrzydła”. Nic dziwnego, bo miasto kojarzone jest przede wszystkim z przemysłem lotniczym. Samorząd nie zapomina jednak o transporcie bardziej naziemnym. W ramach projektu „Poprawa jakości funkcjonowania systemu transportu publicznego dla MOF Mielec” miasto stopniowo unowocześnia tabor publiczny i polepsza jego funkcjonowanie. Łącznie ma być kupionych 14 autobusów – połowa z nich już kursuje po mieście. 10 mniejszych (10-metrowych) marki Solaris będzie zasilanych olejem napędowym, a cztery większe (12-metrowe) – gazem ziemnym. Każdy z nich spełnia wymogi normy EURO 6, co korzystnie wpłynie na stan miejskiego powietrza, ale doraźne zmiany zauważą też pasażerowie. Nowe autobusy są wygodne, klimatyzowane i dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (niskopodłogowe z tzw. funkcją przyklęku). Posiadają też inne nowoczesne rozwiązania – są wyposażone w wi-fi oraz gniazda USB do ładowania telefonów czy tabletów. Wybudowana zostanie też ścieżka rowerowa i chodnik wzdłuż ul. Powstańców Warszawy. Powstanie także pętla autobusowa na skrzyżowaniu ulic Szarych Szeregów i Powstańców Warszawy oraz przedłużona zostanie ulica, która połączy dwa obszary Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Mielcu, ułatwiając tym samym poruszanie się po mieście. Metamorfozę czeka też dworzec autobusowy w Mielcu – powstać ma tu parking typu „parkuj i jedź” z 69 miejscami parkingowymi. Całość tej inwestycji to koszt niemal 45 mln zł, z czego prawie 30 mln zł dołoży Unia Europejska.

 

Jeszcze więcej „zielonych” autobusów zacznie niedługo kursować po ulicach Krosna i okolic. W ramach projektu „Rozwój transportu niskoemisyjnego na obszarze Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Krosno” miasto ma kupić 21 autobusów, z czego 11 ma mieć napęd hybrydowy, a pozostałe spalinowy. Autobusy trafią w dwóch turach – pierwsza do końca sierpnia tego roku, kolejne jesienią. Nowoczesne pojazdy spełnią nie tylko wyśrubowane normy ekologiczne, ale też wyjdą naprzeciw rosnącym wymaganiom pasażerów. Podróżujący będą mieli na bieżąco dostęp do informacji pasażerskiej. Skorzystają też z darmowego, bezprzewodowego internetu. Wszystkie autobusy zostaną wyposażone w klimatyzację oraz przystosowane dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Podobne projekty realizowane są w Sanoku, Stalowej Woli, Dębicy i Przemyślu. Niskoemisyjny transport w subregionach zostanie wsparty z budżetu RPO WP kwotą o łącznej wartości 144 mln zł.

Transportowa rewolucja czeka też Rzeszowski Obszar Funkcjonalny, czego dowodem jest liczba – ponad 128 mln zł (w tym prawie 87,9 mln wkładu UE). Tyle będzie kosztował projekt „Rozwój gospodarki niskoemisyjnej oraz poprawa mobilności mieszkańców poprzez usprawnienie zrównoważonego transportu publicznego na terenie ROF” realizowany w ramach działania 5.5 Niskoemisyjny transport miejskiZintegrowane Inwestycje Terytorialne przez Związek Gmin „Podkarpacka Komunikacja Samochodowa”. Na drogi wyjadą 53 nowoczesne ekoautobusy, które będą kursować po 39 liniach, z czego 4 to nowe połączenia zapewniające lepszą komunikację między gminami tworzącymi Rzeszowski Obszar Funkcjonalny (ROF). Do zostawienia samochodowych kluczyków w domu zachęcać ma cała infrastruktura – zmodernizowane pętle, centra przesiadkowe, mosty, parkingi w systemie „parkuj i jedź” oraz „bierz rower i jedź”. Cieszyć się będą też miłośnicy dwóch kółek, bo przybędzie nowych tras rowerowych.

 

Transportowa rewolucja na obszarze ROF w liczbach 1 – liczba zainstalowanych inteligentnych systemów transportowych 3 – liczba wybudowanych zintegrowanych węzłów przesiadkowych 3 – liczba obiektów dostosowanych dla osób z niepełnosprawnościami 8,5 km – długość wybudowanych dróg dla rowerów 11 – liczba wybudowanych obiektów „parkuj i jedź” 13 – liczba wybudowanych obiektów w systemie „bierz rower i jedź” 31 – liczba miejsc postojowych dla osób z niepełnosprawnościami w obiektach „parkuj i jedź” 53 – nowy tabor pasażerski w publicznym transporcie zbiorowym komunikacji miejskiej 85 km – długość nowych lub przebudowanych linii komunikacji miejskiej 221 – liczba stanowisk postojowych w wybudowanych obiektach w systemie „bierz rower i jedź” 451 – liczba miejsc postojowych w wybudowanych obiektach typu „parkuj i jedź” 4100 – liczba osób mieszcząca się w nowym taborze pasażerskim w publicznym transporcie zbiorowym komunikacji miejskiej

 

„Autobus czerwony przez ulice mego miasta mknie” – brzmiał refren popularnej kiedyś piosenki. Współcześnie polskie miasta chóralnie stawiają na „zielone autobusy” – i nie chodzi o kolor karoserii. Miejski transport ma być ekologiczny, energooszczędny i komfortowy dla pasażera. Tylko wówczas stanie się atrakcyjną alternatywą dla samochodów osobowych. Zmiana komunikacyjnych nawyków tak zmotoryzowanego społeczeństwa jak nasze nie jest prostym zadaniem. Jednakże argumentów za zostawieniem auta w garażu przybywa. I są coraz bardziej przekonujące.

Monika Wierżyńska