Od przedszkola do rynku pracy

Staramy się stworzyć ofertę wspierającą rozwój osobisty, zawodowy i społeczny od początku kariery edukacyjnej, czyli od dostępu do przedszkola, aż po ofertę kształcenia zawodowego, zarówno w systemie szkolnym, jak i w obszarze kształcenia osób dorosłych, która da realne szanse na satysfakcjonującą pracę – mówi Maciej Karasiński, wicedyrektor ds. Europejskiego Funduszu Społecznego WUP w Rzeszowie.

WUP w Rzeszowie przy wsparciu środków unijnych prowadzi wiele działań, by podnieść kompetencje i kwalifikacje zawodowe mieszkańców regionu. Szczególny nacisk kładą Państwo na szeroko rozumianą edukację zarówno dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Dlaczego akurat edukacja jest tak ważna?

Już na początku zaznaczę, że Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej dla nowego programu regionalnego i odpowiada za realizację trzech z jego osi, finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS): Regionalny rynek pracy, Integracja społeczna, Jakość edukacji i kompetencji w regionie.

Aby rozwiązywać problemy występujące na rynku pracy, nie możemy leczyć objawów, ale ich przyczyny. A niejednokrotnie mamy do czynienia z tzw. luką kompetencyjną, czyli brakiem u pracowników właściwych kwalifikacji i umiejętności, adekwatnych do potrzeb pracodawców. Prowadzi to do paradoksalnej sytuacji, w której pomimo wciąż występującego bezrobocia trudno znaleźć odpowiedniego pracownika. Odpowiedzią na to są propozycje szkoleń i innych działań określanych jako miękkie, wpływających na postawy potencjalnych pracowników, ale również pracodawców – konieczność ustawicznego kształcenia się czy umiejętność przystosowywania do zmian. A ponieważ postawy tego typu kształtują się w człowieku już od dziecka, staramy się stworzyć ofertę wspierającą rozwój osobisty, zawodowy i społeczny od początku kariery edukacyjnej, czyli od dostępu do przedszkola, poprzez ciekawe, rozwijające programy edukacyjne na każdym szczeblu edukacji, aż po kształcenie zawodowe, zarówno w systemie szkolnym, jak i w obszarze kształcenia osób dorosłych, która da realne szanse na satysfakcjonującą pracę.

Czy WUP w Rzeszowie ma narzędzia, by wyrównywać szanse edukacyjne już na poziomie edukacji przedszkolnej?

Zapewnienie najmłodszym mieszkańcom naszego województwa na starcie właściwego wychowania i edukacji ma olbrzymie znaczenie. Umożliwia to realizacja projektów w ramach działania 9.1 Rozwój edukacji przedszkolnej. Obecnie dzięki jednemu z konkursów w 35 placówkach, już istniejących i tych, które powstaną, utworzonych zostanie ponad 50 nowych oddziałów przedszkolnych. Oznacza to, że aż 1150 dzieci z Podkarpacia znajdzie miejsce w przedszkolach, a ponad 2 tys. najmłodszych zostanie objętych wsparciem w postaci zajęć dodatkowych i wyrównawczych. W bogatej ofercie znalazły się m.in. zajęcia: logopedyczne, z pedagogiem i psychologiem, dla dzieci z orzeczeniem niepełnosprawności, z ADHD czy zespołem Aspergera.

W ostatnich dniach lipca ogłoszona została druga edycja konkursu. Nacisk położyliśmy na tworzenie nowych miejsc wychowania przedszkolnego. Możliwe są działania obejmujące nie tylko adaptację, przystosowanie budynków lub pomieszczeń do potrzeb przedszkolaków, ale także wyposażenie w pomoce dydaktyczne, meble, specjalistyczny sprzęt i narzędzia dostosowane do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci. Co istotne, w ramach limitu środków trwałych można wyposażyć przedszkole w sprzęt TIK (technologie informacyjno-komunikacyjne), np. komputery czy tablice interaktywne. Będzie także możliwość zamontowania placu zabaw z bezpieczną nawierzchnią i ogrodzeniem czy zmodyfikowania przestrzeni wspierającej rozwój psychoruchowy i poznawczy dzieci.

Rozumiem, że rozbudowa infrastruktury opiekuńczej służy nie tylko najmłodszym, ale także ich rodzicom.

Oczywiście. Rodzice mają pewność, że ich dzieci znajdują się w bezpiecznych i bardzo dobrze wyposażonych placówkach, a ponadto część miejsc przedszkolnych, która powstanie, będzie dostosowana do potrzeb dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności. Kompleksową opiekę będzie sprawować profesjonalna kadra, wrażliwa na wszelkie potrzeby podopiecznych, również te specjalistyczne, jak występujące przy wspomnianym już zespole Aspergera i ADHD. Jest też inny aspekt realizacji tych projektów – nowe miejsca przedszkolne to nowe miejsca pracy. Zatrudnienie w nowych placówkach znajdzie około 150 nauczycieli oraz podobna liczba kadry pomocniczej, a także około 100 specjalistów logopedów, psychologów, rehabilitantów.

Przedszkole to wprawdzie ważny, bo pierwszy krok na edukacyjnej drodze, ale potrzebne są kolejne. Obecnie dużo mówi się o renesansie kształcenia zawodowego.

Na te potrzeby odpowiada działanie 9.4 Poprawa jakości kształcenia zawodowego. Realizacja projektów pozwoli na dostosowanie form, metod i warunków prowadzenia kształcenia i szkolenia zawodowego do wymagań gospodarki i rynku pracy. Będzie to możliwe poprzez doskonalenie umiejętności i kompetencji zawodowych nauczycieli zawodu i instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz pozostałej kadry. Organizowane są dla nich m.in. kursy kwalifikacyjne lub szkolenia doskonalące w tematyce nauczania zawodu. Istnieje możliwość odbycia praktyk lub staży w instytucjach z otoczenia społeczno-gospodarczego szkół lub placówek kształcenia zawodowego, w tym przede wszystkim w firmach bądź u pracodawców z obszaru, gdzie mieści się dana placówka. W ofercie są także studia podyplomowe, programy wspomagania, walidacji i certyfikacji wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych w pracy dydaktycznej, ze szczególnym uwzględnieniem nadawania uprawnień egzaminatora w zawodzie, instruktorom praktycznej nauki zawodu.

Kluczowe jednak jest podnoszenie umiejętności oraz uzyskiwanie kwalifikacji zawodowych uczniów i słuchaczy. Mogą oni uczestniczyć w praktykach lub stażach zawodowych, w nowych, innowacyjnych formach kształcenia zawodowego. Możliwe są dodatkowe zajęcia specjalistyczne realizowane we współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym szkół, umożliwiające uzyskanie i uzupełnianie wiedzy i umiejętności oraz kwalifikacji zawodowych, także w języku obcym oraz z zakresu języka obcego branżowego. Młodzi ludzie mogą liczyć na udział w kursach przygotowawczych na studia, organizowanych we współpracy ze szkołami wyższymi, oraz w kursach i szkoleniach przygotowujących do kwalifikacyjnych egzaminów czeladniczych i mistrzowskich, w zajęciach prowadzonych w szkole wyższej, w tym laboratoryjnych, kołach lub obozach naukowych. Oferujemy im wsparcie w zakresie zdobywania dodatkowych uprawnień, wiedzy i umiejętności zawodowych, zwiększających ich szanse na rynku pracy, szeroko pojęte doradztwo edukacyjno-zawodowe.

Do dyspozycji są również środki na tworzenie w szkołach warunków identycznych do tych istniejących w firmach poprzez m.in. wyposażenie pracowni czy warsztatów szkolnych, wprowadzanie do modułowego systemu kształcenia zawodowego innowacji pedagogicznych, tworzenie lub zakup firm symulacyjnych i wykorzystywanie ich w procesie dydaktycznym, nie mówiąc już o e-learningu.

Istotne znaczenie ma wspieranie współpracy szkół z ich otoczeniem społeczno-gospodarczym. Tego typu działania to m.in. włączenie pracodawców lub przedsiębiorców w system egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe oraz kwalifikacje mistrza i czeladnika, tworzenie klas patronackich w szkołach, dostosowywanie oferty edukacyjnej w szkołach i w formach pozaszkolnych do potrzeb rynku pracy. Rozwijana będzie także współpraca szkół i placówek z instytucjami rynku pracy w zakresie ułatwiania przejścia uczniów z etapu edukacji do aktywnego udziału w rynku pracy, wdrożenie wypracowanego w ramach POWER modelu współpracy pracodawców funkcjonujących w SSE ze szkołami i placówkami prowadzącymi kształcenie zawodowe.

A co z kształceniem ogólnym? Jak podnieść jego poziom?

Właśnie trwa ocena wniosków w ramach działania 9.2 Poprawa jakości kształcenia ogólnego. Wsparcie kierujemy do szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz placówek oświatowych z Podkarpacia, realizujących kształcenie ogólne, zasadniczych szkół zawodowych w zakresie prowadzonego przez nie nauczania oraz nauczycieli, uczniów i wychowanków tych szkół i placówek. Ideą było, aby wsparcie zostało udzielone wyłącznie szkołom, które osiągnęły najniższe wyniki edukacyjne.

Do konkursu można zgłosić cztery typy projektów: kształcenie ukierunkowane na podniesienie kompetencji kluczowych niezbędnych na rynku pracy; tworzenie warunków dla nauczania opartego na metodzie eksperymentu; zwiększenie wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz rozwijania kompetencji informatycznych i jako ostatni – realizacja kompleksowych programów wspomagających szkołę w procesie indywidualizacji pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz w pracy z uczniem młodszym.

Realizacja takich projektów poprawi jakość kształcenia ogólnego. Na konkurs wpłynęło 70 wniosków na ponad 76 mln zł. Każdy wniosek zakłada wsparcie dla kilku szkół, tym samym łącznie jest ich 556.

Rozmawiał Waldemar Wierżyński