Dobry czas dla przedsiębiorczości społecznej

Przedsiębiorczość społeczna – jak każda inna – do rozwoju potrzebuje sprawnych struktur i sprzyjającego prawa. Dlatego niedawna nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych i pojawienie się dodatkowych możliwości finansowania otwiera przed sektorem ekonomii społecznej na Podkarpaciu nowe możliwości.

Ekonomia społeczna łączy w sobie cele ekonomiczne i społeczne. W zależności od przewagi jednego lub drugiego czynnika może przybierać różne formy prawne. I tak, na jednym biegunie znajdują się warsztaty terapii zajęciowej, skupiające się na rehabilitacji osób niepełnosprawnych, na drugim zaś spółdzielnie socjalne, których głównym zadaniem jest działalność zapewniająca miejsca pracy. Niezależnie jednak od formy wszystkie podmioty ekonomii społecznej są instrumentami przeciwdziałającymi wykluczeniu społecznemu. Przy ich wsparciu osoby niepełnosprawne lub bezrobotne mogą wrócić do aktywnego życia społecznego i/lub zawodowego.

Prawo jeszcze bardziej społeczne

Sytuację podkarpackiego sektora ekonomii społecznej monitoruje Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej (ROPS) w Rzeszowie. Każdy typ podmiotu ekonomii społecznej ma własne, odmienne problemy. – Centra integracji społecznej i kluby integracji społecznej wskazują na kwestie administracyjne. Dla warsztatów terapii zajęciowej niezwykle istotne jest pozyskiwanie zleceń, nawiązanie współpracy ze środowiskiem lokalnym, zarówno z samorządowcami, jak i przedsiębiorcami, oraz zmiana sposobu ich postrzegania. Z kolei zakłady aktywności zawodowej wskazują na potrzeby specjalistycznych szkoleń, warsztatów dla kadry, w tym w zakresie obsługi klienta, doradztwa zawodowego, motywacji osoby niepełnosprawnej i pracowników niepełnosprawnych – wymienia Renata Skrabska z ROPS. Dla przedsiębiorstw społecznych utrudnieniem są słaba znajomość prawa spółdzielczego, marketingu i niewielka liczba zleceń. Największymi potencjalnymi zleceniodawcami są oczywiście lokalne samorządy. Potencjalnymi, bo jak przyznaje Alina Kręt z ROPS: – Na niedawnych spotkaniach z przedstawicielami samorządów lokalnych i ich jednostek organizacyjnych nadal przeważał lęk przed zastosowaniem klauzul społecznych, pomimo wprowadzonych niedawno do ustawy zmian.

Klauzule społeczne to rozwiązania prawne pozwalające uwzględniać w zamówieniach publicznych istotne kwestie społeczne. W polskim prawodawstwie pierwsze klauzule społeczne (m.in. klauzula propracownicza) pojawiły się w 2009 r., kolejne w 2014 r. Najnowsze zmiany, korzystne z punktu widzenia podmiotów ekonomii społecznej, przyniosła niedawna (z czerwca 2016 r.) nowelizacja Prawa zamówień publicznych. Art. 22 ust. 2 tej ustawy uprawnia zamawiającego do takiego określenia warunków udziału w postępowaniu, by o zlecenie mogły się ubiegać wyłącznie zakłady pracy chronionej czy przedsiębiorstwa społeczne zatrudniające osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. Ważną zmianą są też przepisy umożliwiające wprowadzenie kryteriów oceny ofert odnoszących się do aspektów społecznych (np. integracji zawodowej). Klauzule społeczne są instrumentem mającym zrównoważyć tendencję do kierowania się w wyborze ofert kryteriami cenowymi. Rzeszowski ROPS ma nadzieję, że z czasem samorządy będą częściej korzystać z nowych możliwości prawnych. Dlatego promuje i nagradza te, które już teraz aktywnie współpracują z sektorem ekonomii społecznej. W tym roku po raz pierwszy zorganizował konkurs „Lider ekonomii społecznej w województwie podkarpackim”. Jedną z nagród był tytuł „Samorządu wspierającego rozwój ekonomii społecznej w województwie podkarpackim”. Powędrował on do gminy miasta Sanok. Sanoccy włodarze zostali docenieni za szereg inicjatyw prospołecznych i obywatelskich, skierowanych dla dzieci, osób bezdomnych i niepełnosprawnych, oraz za stałą współpracę z podmiotami ekonomii społecznej, takimi jak zakłady pracy chronionej.

RPO dla ekonomii społecznej

Rozwiązania prawne w zakresie zamówień publicznych, jakkolwiek niezbędne, nie są jedyną formą wpierania ekonomii społecznej. W ramach RPO WP na jej rozwój przewidziano ponad 43 mln euro. Środki te zostaną przeznaczone na różnorodne działania przeciwdziałające wykluczeniu społecznemu. – Do końca 2019 r. planuje się utworzenie minimum 648 miejsc pracy w nowo powstałych przedsiębiorstwach społecznych oraz 123 miejsca pracy w przeliczeniu na pełne etaty w istniejących przedsiębiorstwach społecznych wylicza Bartosz Kostecki, kierownik Wydziału Integracji Społecznej EFS Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Rzeszowie. Wcześniej trzeba jednak zadbać o regionalne struktury. Taki jest właśnie cel działania 8.5 Wspieranie rozwoju sektora ekonomii społecznej w regionie. W tegorocznym konkursie złożono 6 wniosków na funkcjonowanie Ośrodków Wspierania Ekonomii Społecznej (OWES). Wachlarz usług, jakie będą oferować OWES-y na Podkarpaciu, będzie bardzo szeroki. To m.in.:

  • wsparcie szkoleniowo-doradcze – związane z zakładaniem oraz prowadzeniem przedsiębiorstwa (zakres tematyczny musi odpowiadać na indywidualne potrzeby uczestnika projektu)
  • wsparcie finansowe – dotacje na tworzenie nowych miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych oraz mikrogranty, o które mogą ubiegać się podmioty społeczne, grupy realizujące inicjatywy dotyczące ekonomii społecznej
  • wsparcie pomostowe (od 6 do 12 miesięcy) – w formie finansowej oraz szkoleniowo-doradczej, ma pomóc osiągnąć stabilność przedsiębiorstwom społecznym i przygotować je do samodzielnego funkcjonowania.

Na realizację tego typu zadań przeznaczono łącznie 100 mln zł.

 

infografika-4

 

Spółdzielnia socjalna – to brzmi dobrze!

Z unijnego wsparcia trzy lata temu skorzystała grupa młodych rzeszowian. Szukając swojej drogi zawodowej, trafili na szkolenie „Przedsiębiorcza społeczność – społeczna przedsiębiorczość” finansowane z Programu Kapitał Ludzki. Dzięki otrzymanej dotacji powołali spółdzielnię socjalną Polifonia Project, która prowadzi w Rzeszowie popularny klub muzyczny Vinyl. – Dla nas spółdzielnia socjalna to przede wszystkim ludzie, którzy chcą działać wspólnie. Chcemy być swego rodzaju odskocznią, dając twórczą, ambitną alternatywę na spędzanie wolnego czasu mówi Paweł Maciechowski, członek Polifonii Project. Organizowanie koncertów to tylko niewielka część ich działalności. Spółdzielnia aktywnie działa w lokalnym środowisku ekonomii społecznej, m.in. wymieniając się doświadczeniami z innymi przedsiębiorstwami. Ta aktywność została zauważona i doceniona. We wspomnianym już konkursie zorganizowanym przez ROPS w Rzeszowie Polifonia Project otrzymała tytuł „Lidera ekonomii społecznej w województwie podkarpackim”. Oprócz zaszczytnego tytułu członkowie spółdzielni otrzymali nagrodę pieniężną. Zastrzyk finansowy się przyda, bo działalność prospołeczna jest kosztowna i wymaga ciągłego szukania dodatkowych źródeł finansowania.

Nowe źródło wsparcia

Takim źródłem finansowania dla podmiotów ekonomii społecznej mogą być instrumenty zwrotne. Już wkrótce ruszy projekt Wdrożenie instrumentu pożyczkowego i reporęczeniowego w ramach Krajowego Funduszu Przedsiębiorczości Społecznej, współfinansowany z PO WER. Ponad 154 mln zł przeznaczono na pożyczki dla podmiotów ekonomii społecznej, które mają trudności w zdobyciu komercyjnych kredytów. Dodatkowo 4,4 mln zł przeznaczono na instrument reporęczeniowy, którego celem jest zwiększenie dostępności zewnętrznych źródeł finansowania dla podmiotów ekonomii społecznej za pośrednictwem systemu funduszy poręczeniowych. Kwota przeznaczona na ofertę pożyczkową zostanie rozdzielona na pięć makroregionów (województwo podkarpackie tworzy makroregion wraz z województwami podlaskim i lubelskim). Środkami w ramach makroregionów dysponować będą pośrednicy finansowi wybrani przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Aktualne informacje o wyborze pośredników, zasadach udzielania pożyczek i oprocentowaniu można śledzić na stronie banku.

Monika Wierżyńska