Ekscytujący finisz

Końcówka 2018 r. to jeden z najważniejszych etapów wdrażania programów współfinansowanych z Funduszy Europejskich w tej perspektywie. Oczy osób odpowiedzialnych za poszczególne programy skierowane są na tabele ze wskaźnikami, na podstawie których Komisja Europejska zdecyduje, czy cele określone do końca tego roku zostały osiągnięte. Stawka jest duża, gdyż słabe wyniki mogą wiązać się z utratą tzw. rezerwy wykonania. Dla województwa podkarpackiego to ponad 126 mln euro. Jest więc o co walczyć.  

W oparciu o informacje zawarte w sprawozdaniach rocznych z realizacji programów krajowych i regionalnych za 2018 r. Komisja Europejska (KE) dokona w przyszłym roku tzw. oceny śródokresowej. Obejmie ona analizę postępów w osiąganiu celów szczegółowych wyznaczonych dla poszczególnych priorytetów inwestycyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem zobowiązań wynikających z ram wykonania ustalonych na poziomie osi priorytetowych, oraz ocenę realizacji celów Strategii Europa 2020.

– Sprawozdanie roczne z realizacji naszego RPO, które będzie podstawą oceny, przedłożymy w czerwcu 2019 r. – mówi Tomasz Zieliński, zastępca dyrektora Departamentu Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym w UMWP.

Jakie konsekwencje może wyciągnąć Komisja Europejska, jeśli cele nie zostaną osiągnięte? – Walczymy o tzw. rezerwę wykonania, która stanowi średnio 6% wkładu UE na poziomie programu – tłumaczy dyrektor Zieliński. W przypadku RPO WP jest to zatem ponad 126 mln euro (niespełna 550 mln zł). Jej wykorzystanie będzie możliwie, jeśli podczas analizy 32 wskaźników (finansowych i rzeczowych) i kluczowych etapów wdrażania okaże się, że osiągnięte zostały wyznaczone poziomy.

 

Rezerwa wykonania dla RPO WP Ogółem: 126 854 626 euro = 549 369 328,82 zł EFRR – 91 171 032 euro = 394 834 388,28 zł EFS – 35 683 594 euro = 154 534 940,54 zł Kurs EBC z 30.10.2018 r. – euro 4,3307

 

Cel w zasięgu ręki

Na Podkarpaciu trwa wytężona praca, by do końca roku cel został osiągnięty. Według danych na koniec października na 32 wskaźniki 29 zostało już zrealizowanych na poziomach wymaganych przez rozporządzenia unijne. Biorąc pod uwagę poszczególne osie priorytetowe, w sześciu spośród dziewięciu cele również zostały osiągnięte. Dyrektor Zieliński ocenia, że wedle zadeklarowanych planów przedłożenia wniosków o płatność przez beneficjentów oraz szacunków na poziomie osi priorytetowych do końca roku ostatnie 3 wskaźniki zostaną wykonane i potwierdzone na odpowiednim poziomie (obecnie mają jeszcze niepełne wartości). 

Wieloletnia praca 

Na ten sukces pracowali wszyscy – zarówno projektodawcy, którzy w odpowiedzi na ogłaszane konkursy składali dobrze przygotowane wnioski, jak i pracownicy urzędu i zewnętrzni eksperci, zajmujący się ich oceną, wyborem najlepszych, a potem sprawnym procedowaniem wniosków o płatność i terminowymi wypłatami dotacji. A było nad czym pracować. Do końca października 2018 r. Zarząd Województwa ogłosił już przeszło 170 naborów wniosków (zarówno w trybie konkursowym, jak i pozakonkursowym) na ponad 90% dostępnej alokacji programu, która według aktualnego kursu euro wynosi 9,2 mld zł. W odpowiedzi na ogłoszone nabory złożono 4,6 tys. wniosków poprawnych formalnie, co stanowi 108% dostępnej alokacji programu. To oznacza, że w niektórych obszarach, takich jak np. dotacje na odnawialne źródła energii czy rozwój MŚP, zainteresowanie wnioskodawców znacznie przewyższało możliwości programu. Do tej pory Zarząd zatwierdził do dofinansowania 2,5 tys. wniosków o dofinansowanie na ponad 6 mld zł, a zatem przeszło 67% alokacji całego programu. Podpisano umowy i wydano decyzje dla ponad 2,2 tys. projektów, czyli na ponad 60% alokacji RPO WP. – Chciałbym podkreślić, że 2017 r. można zdecydowanie określać jako czas wyboru, oceny i kontraktowania projektów. Udało nam się wówczas podpisać umowy i wydać decyzje na kwotę przeszło 3,2 mld zł. Dzięki temu na koniec ubiegłego roku nasz region, jako jedno z 5 województw, osiągnął wymagany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju poziom 50% kontraktacji programu – podkreśla Tomasz Zieliński.

 

Stan wdrażania RPO WP . Ogółem ogłoszonych naborów wniosków: 177 Kwota ogółem: 8 345 170 768,22 zł 91,14% alokacji programu W ramach EFRR ogłoszono: 103 nabory Kwota ogółem: 6 527 925 012,63 zł 99,2% alokacji funduszu W ramach EFS ogłoszono: 74 nabory Kwota ogółem: 1 817 245 755,59 zł 70,56% alokacji funduszu stan na 31 października 2018 r.

 

W 2018 r. na pierwszym planie są płatności. Pod tym względem województwo podkarpackie zajmuje obecnie 2. miejsce w kraju. Obecnie poziom płatności to już 23% alokacji programu przy średniej dla regionalnych programów operacyjnych na poziomie 17,5%. Biorąc pod uwagę dużą dynamikę wniosków przedkładanych przez beneficjentów, wskaźnik ten będzie z pewnością wyższy na koniec roku.

 

Postęp realizacji RPO WP 2014-2020  4686 wniosków poprawnych formalnie – 108,77% alokacji programu – 5. miejsce wśród 16 RPO  2218 zakontraktowanych umów – 60,44% alokacji programu – 9. miejsce wśród 16 RPO  8269 wniosków o płatność – 22,74% alokacji programu – 2. miejsce wśród 16 RPO  stan na 31 października 2018 r.

 

N+3 pod kontrolą 

Analizując poziom wdrażania programów, należy przyjrzeć się jeszcze celom narzuconym przez zasadę n+3, która obowiązuje w obecnym okresie programowania. Zgodnie z nią zasadą Komisja Europejska anuluje każdą część kwoty w ramach programu operacyjnego, która nie została wykorzystana na początkową i roczną płatność zaliczkową oraz płatności okresowe do 31 grudnia trzeciego roku budżetowego następującego po roku, w którym podjęto zobowiązanie budżetowe (tzw. roku n). W ramach RPO WP pierwszy cel wynikający z tej zasady przypada na koniec 2018 r. Dla województwa podkarpackiego przez skuteczne wykonanie minimalnego celu n+3 rozumie się przedłożenie do Komisji Europejskiej do 31 grudnia 2018 r. wniosków o płatność na kwotę co najmniej 291 796 099 euro wkładu z UE. – My zobowiązanie wynikające z zasady n+3 na 2018 r. spełniliśmy z dużym wyprzedzeniem w połowie tego roku. Według danych na 31 października cel ten mamy już osiągnięty na poziomie 149% – podkreśla Grzegorz Bartnik, zastępca dyrektora Departamentu Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym w UMWP.

W przyszłej perspektywie finansowej 2021-2027 Komisja Europejska proponuje powrót do zasady n+2, która obowiązywała w latach 2007-2013. Co to oznacza dla regionu? – To spora zmiana, która wymaga odpowiednich przygotowań. Przede wszystkim obliguje nas do jak najwcześniejszego rozpoczęcia wdrażania programu, gdyż każde opóźnienie w realizacji projektów może okazać się niemożliwe do nadrobienia na późniejszym etapie – tłumaczy Grzegorz Bartnik. Jeżeli ta zasada wejdzie w życie, to ze strony samorządu województwa bardzo istotne będzie odpowiednio wczesne przygotowanie najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych, tak by ich wdrażanie rozpoczęło się możliwie najszybciej po 1 stycznia 2021 r.

Plan na następny rok 

W 2019 r. zaplanowanych jest 25 naborów wniosków na kwotę ponad 650 mln zł, zarówno w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, jak i Europejskiego Funduszu Społecznego. Będą to dotacje m.in. na infrastrukturę i prace badawczo-rozwojowe, rozwój stref aktywności gospodarczej, rozwój MŚP, a także na e-usługi w sektorze zdrowia.

Jeśli chodzi o tzw. projekty miękkie, wspierane z Europejskiego Funduszu Społecznego, to konkursy dotyczyć będą wsparcia programów aktywności zawodowej, aktywnej integracji osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, a także wdrażania programu zdrowotnego dotyczącego profilaktyki onkologicznej w zakresie nowotworu płuc. Ponadto planowane są dalsze szkolenia prowadzące, np. do uzyskiwania kwalifikacji językowych skierowane do osób dorosłych.

Andrzej Szoszkiewicz