Promuj z pomysłem

W zeszłorocznym badaniu Eurobarometru Polska wypadła bardzo korzystnie pod względem świadomości i odbioru społecznego polityki regionalnej UE. Na pytanie, czy dana osoba słyszała o projekcie współfinansowanym z budżetu Unii, który wpłynął na poprawę jej/jego otoczenia, ponad 80% respondentów odpowiedziało twierdząco. To najlepszy wynik w Europie – mówi Julia Majewska, opiekun RPO WP w Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej w Komisji Europejskiej.

Dlaczego Komisja Europejska kładzie nacisk na promocję projektów współfinansowanych z Funduszy Europejskich?

Polska jest największym beneficjentem europejskich funduszy strukturalnych. Budżet polityki spójności na lata 2014-2020 to 86 mld euro, co w przeliczeniu na jednego mieszkańca naszego kraju daje ponad 2 tys. euro. Skala inwestycji z tego źródła jest więc niebotyczna. Istotne jest zatem, byśmy byli świadomi możliwości i korzyści, jakie wynikają z obecności Polski w Unii Europejskiej. Równie ważne jest to, aby mieszkańcy naszego kraju dostrzegali pozytywne zmiany zachodzące w swoim otoczeniu oraz mieli odwagę sami sięgnąć po Fundusze Europejskie.

No właśnie – jak jest ze świadomością społeczeństwa związaną z Funduszami Europejskimi?

Trudno byłoby wskazać osobę, która w ten czy inny sposób nie miała styczności z projektem unijnym. Przyjeżdżając do Polski, obserwuję, jak niemal na każdym kroku, w centrach miast, parkach, szpitalach, na plażach pojawiają się nowe bilbordy i tablice pamiątkowe, które informują o projektach finansowanych z Funduszy Europejskich. W środkach transportu publicznego, urzędach czy szkołach da się zauważyć flagę UE, co świadczy o tym, że dany sprzęt został zakupiony ze środków unijnych. Ta wszechobecność projektów unijnych przekłada się na wyniki badania opinii publicznej. W zeszłorocznym badaniu Eurobarometru Polska wypadła bardzo korzystnie pod względem świadomości i odbioru społecznego polityki regionalnej UE. Na pytanie, czy dana osoba słyszała o projekcie współfinansowanym z budżetu Unii, który wpłynął na poprawę jej/jego otoczenia, ponad 80% respondentów odpowiedziało twierdząco. Należy podkreślić, że to najlepszy wynik w Europie. Za nami były Czechy z 68%. Świadczy to o widoczności projektów unijnych, a jednocześnie skuteczności działań informacyjnych, zarówno po stronie instytucji wdrażających fundusze, jak i beneficjentów. Należałoby jednak pogłębić te badania, aby ocenić również realny stosunek społeczeństwa do Funduszy Europejskich. Sama wiedza o wszechobecności projektów unijnych nie świadczy o pozytywnym stosunku przeciętnego mieszkańca do polityki spójności ani o jego wiedzy, jak ubiegać się o wsparcie Unii.

Czy preferowany jest jakiś szczególny rodzaj promocji przez beneficjentów?  

Podstawowe obowiązki beneficjentów, takie jak montaż tablic informacyjnych czy zamieszczenie informacji o projekcie na stronie internetowej, są określone w rozporządzeniach unijnych. Należy jednak podkreślić, że są to warunki minimalne, które powinny zostać uzupełnione o działania dobrane do specyfiki przedsięwzięcia, jego skali i grupy odbiorców, do których chcemy dotrzeć. Istotna jest również kwestia, do czego ma służyć ta promocja. Działania informacyjno-promocyjne prowadzone przez beneficjentów funduszy unijnych mają bowiem dwa podstawowe cele. To z jednej strony poinformowanie społeczeństwa o tym, jak wydatkowane są środki publiczne, a z drugiej – dotarcie do osób, które mają z danej inwestycji korzystać. Bez należytego poinformowania potencjalnych użytkowników możemy nie osiągnąć założonych w projekcie celów. Przykładowo postawienie tablicy informacyjnej przed wybudowanym obiektem (np. domem kultury czy świetlicą wiejską) jest niewystarczające, by zachęcić mieszkańców do korzystania z przygotowanej oferty. Inny przykład to budowa kanalizacji sanitarnej. Jeśli ta niezbędna inwestycja ma się zakończyć sukcesem, to mieszkańcy muszą przyłączyć swoje gospodarstwa domowe do sieci, często na własny koszt. Skuteczne działania informacyjne mogą pomóc w wyjaśnieniu, dlaczego poniesienie takiego wydatku jest konieczne, oraz ułatwić przejście przez towarzyszący temu proces administracyjny. 

Czyli nie tylko promujemy same fundusze unijne, ale również wzmacniamy stopień wykorzystania infrastruktury czy usług powstałych w ramach projektów? 

Zgadza się. Należy przy tym pamiętać, że promocja i informacja nie powinny ograniczać się do przecięcia wstęgi po zakończeniu projektu. Warto pochwalić się uzyskaniem dotacji już na etapie podpisania umowy o dofinansowanie. Dobrą praktyką jest również informowanie o postępach prac. Jest to szczególnie ważne w przypadku inwestycji realizowanych przez podmioty publiczne. Informowanie mieszkańców, że władze samorządowe nie tylko skutecznie pozyskują środki unijne, ale też sprawnie je wdrażają, świadczy o gospodarności i odpowiedzialnym zarządzaniu.

Kolejny etap to oczywiście zakończenie inwestycji. Warto podzielić się sukcesem nawet w przypadku najmniejszego projektu. Za każdym projektem unijnym kryje się jakaś historia. Są to opowieści o niezliczonych godzinach pracy i wysiłku, włożonych w przygotowanie projektu i pozyskanie dofinansowania na jego realizację. Są to też historie marzeń, trudno osiągalnych celów, które ktoś odważył się zrealizować. Warto promować projekty właśnie poprzez te historie. Może zainspirujemy kogoś do odważnego sięgnięcia po środki unijne na urzeczywistnienie swoich ambicji.

Czy Komisja Europejska prowadzi monitoring działań promocyjnych w państwach członkowskich i regionach?

Komisja Europejska przede wszystkim stara się wspierać państwa członkowskie w ich działaniach informacyjno-promocyjnych. W tym celu utworzono forum współpracy ekspertów ds. komunikacji. Spotykają się oni przynajmniej dwa razy do roku, by wymienić się doświadczeniami oraz omówić bieżące działania i plany krajowych instytucji zarządzających programami unijnymi. Komisja stara się również zachęcić beneficjentów do współpracy. Służą temu m.in. konkursy fotograficzne, dni otwarte czy kampanie, takie jak #EUinMyRegion. Przy okazji zachęcam wszystkich beneficjentów do udziału w organizowanym corocznie przez Komisję Europejską konkursie Regio Stars Awards na najlepsze projekty unijne w Europie. To sposób nie tylko na wyróżnienie najlepszych i najbardziej oryginalnych pomysłów, które mogą stanowić inspirację dla innych regionów w całej Europie, ale również wymiana dobrych praktyk między beneficjentami. Udział w takim konkursie nic nie kosztuje, a może przynieść wiele korzyści.

W Polsce co roku organizowane są Dni Otwarte Funduszy Europejskich (DOFE). Czy jest to skuteczna i polecana przez Komisję Europejską forma dotarcia z informacją?  

Z pewnością jest to jedna z najbardziej atrakcyjnych dla społeczeństwa form promocji projektów unijnych. Dni otwarte stwarzają mieszkańcom szansę, by mogli dowiedzieć się więcej na temat tego, jak Unia Europejska wspiera rozwój ich województwa, gminy czy miasta, a przy tym lepiej poznać swoje otoczenie. Jest to też niepowtarzalna okazja do odkrycia, co dzieje się „za kurtyną”, czyli zajrzenia do miejsc, które zwykle są niedostępne dla osób z zewnątrz. Komisja Europejska i pozostałe instytucje europejskie również otwierają co roku swoje „drzwi” dla społeczeństwa, organizując przy tej okazji liczne warsztaty, wystawy i inne atrakcje, mające przybliżyć społeczeństwu tematy, którymi się zajmujemy.

Żyjemy w świecie mediów społecznościowych. Czy uważa Pani, że te kanały są skuteczne w promocji projektów? 

Media społecznościowe są skierowane do specyficznej grupy odbiorców, w szczególności ludzi młodych. Dla nich to często główne źródło informacji o świecie. W Polsce da się zauważyć wzrost liczby osób we wszystkich grupach wiekowych korzystających z social mediów (SM). Można zatem założyć, że ten kanał komunikacji będzie nabierał coraz większego znaczenia. SM stwarzają też niepowtarzalną szansę na bezpośredni kontakt i interakcję, której tak brakuje w codziennej pracy urzędów. Z tego względu Komisja Europejska również komunikuje się ze społeczeństwem za pośrednictwem tych kanałów.

A jaka jest rola regionalnych programów operacyjnych w informacji i promocji?

Inwestycje realizowane w ramach regionalnych programów operacyjnych mają służyć mieszkańcom w poprawie standardu życia i stworzeniu możliwości rozwoju na danym terenie. Są one najbliżej mieszkańców i dlatego to oni właśnie powinni być w centrum wszelkich działań informacyjno-promocyjnych. Przeciętnego mieszkańca nie interesują wskaźniki programowe czy tempo wydatkowania środków. Interesują go możliwości, jakie stwarza przed nim ten program, i informacje, jak może z nich korzystać. Z drugiej strony dla mieszkańców liczą się efekty, więc komunikacja powinna się koncentrować również na zaprezentowaniu korzyści, jakie region i jego mieszkańcy odnoszą dzięki projektom unijnym. 

Rozmawiał Andrzej Szoszkiewicz

Zrealizowałeś projekt unijny? Pokaż nam jego efekty! Wypromujemy go nie tylko w naszym regionie, ale pokażemy również w Polsce i Brukseli. Prosimy o kontakt mailowy bądź telefoniczny: w.rejman@podkarpackie.pl, tel. 17/747 64 86.